Onderzoek naar rondtrekkende entertainers
Een geïntegreerde methode met diverse bronsoorten
Vicky Vanruysseveldt (Vrije Universiteit Brussel)
De positie van rondtrekkende entertainers in de samenleving is altijd al zeer dubbelzinnig geweest. Enerzijds zorgden zij voor plezier en vermaak bij hun publiek, anderzijds zorgde hun status van vreemdeling voor wantrouwen en werden zij regelmatig vereenzelvigd met bedelaars, landlopers en zelfs fraudeurs. De verdeelde visie over rondtrekkende artiesten kan tot op vandaag doorgetrokken worden. Het historisch onderzoek naar rondtrekkende entertainers leverde tot nu toe evenzeer contradictorische inzichten op. Folkloristen en cultuurhistorici besteden voornamelijk aandacht aan hun shows en talenten, en creëren zo een romantisch beeld van entertainers als kleurrijke individuen die de straat opvrolijkten. Het contrast is groot met sociale historici die werken rond armoede, criminaliteit en migratie. Zij rekenen reizende performers dikwijls tot marginale groepen en beschouwen hen gemakkelijk als bedelaars en vagebonden.
In bovengenoemde onderzoekstradities wordt aandacht besteed aan enerzijds de cultureel-artistieke dimensie en anderzijds aan het sociaal-criminele aspect van ambulant entertainment. Daardoor komen zeer uiteenlopende verhalen tot stand en krijgen we een artificiële opdeling tussen twee verschillende groepen rondtrekkende artiesten. De verschillende focus (cultureel of sociaal) binnen beide onderzoekstradities verklaart deels de contradictorische visies, maar de divergentie is ook te verklaren doordat beide groepen onderzoekers gebruik maken van verschillende soorten bronnen die de reflectie zijn van andere attitudes. Om een eenzijdige blik ten aanzien van rondtrekkende entertainers te vermijden, pleit dit artikel daarom voor een geïntegreerde methode die gebruikt maakt van een variatie aan bronnen met verschillende invalshoeken. Daarom gaat dit artikel uitgebreid in op bronnen uit de achttiende eeuw die bruikbaar zijn voor het onderzoek naar rondtrekkende entertainers en die nuttige informatie bevatten voor zowel professionele als amateurhistorici.
